Online Randevu

Bölüm Hakkında

Organ Bağışı

Kişinin hayatta iken, özgür iradesi ile tıbben yaşamı sona erdikten sonra doku ve organlarının başka hastaların tedavisi için kullanılmasına izin vermesidir.

Kimler Organ Bağışında Bulunabilir?

2238 sayılı yasaya göre 18 yaşını geçmiş ve akli dengesi yerinde olan herkes organlarının tamamını veya bir bölümünü bağışlayabilir.

Hangi Organ ve Dokular Bağışlanabilir?

Başta böbrek olmak üzere, karaciğer, kalp, akciğer, ince barsak ve pankreas gibi organlar kalp kapağı, göz kornea tabakası, kas, kemik ve kemik iliği gibi dokular, son yıllarda giderek artan hızda yüz ve ekstremiteler bağışlanabilmektedir.

Organ Bağışının Dini Yönden Sakıncası Var Mı?

Büyük dinlerin çoğu organ bağışını onaylamakta ve desteklemektedir.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu 6.3.1980 Tarih Ve 396 sayılı kararı ile organ naklinin caiz olduğunu açıklamıştır. 

Kuran-I Kerim’de de 
"Kim Bir İnsana Hayat Verirse Onun Tüm İnsanlara Hayat Vermişçesine Sevap Kazanacağı" Beyan Olunmaktadır.
(Maide Suresi, Ayet 32)

Organ Bağışı Nereye Yapılır?

  • Organ Nakli Yapan Merkezlerde
  • Hastanelerde
  • İl Sağlık Müdürlüğü
  • Organ nakli ile ilgilenen vakıf, dernek vb kuruluşlarda organ bağışı işlemi yapılabilir.


Organ bağışı kartını iki tanık huzurunda doldurup imzalamak yeterlidir.
Organ bağışında bulunan kişilerin bu konuda aileleri ve yakın çevrelerini bilgilendirmeleri daha sonra çıkabilecek problemleri önlemek açısından ve beyin ölümünden sonra bağışçı olabilme durumu ile ilgili yapılacak görüşmede karar verme sürecini etkilemesi açısından yararlı olacaktır.

Bağışlanmış olan organın uygunluğu organ bağışlayan kişide beyin ölümü gerçekleştikten sonra araştırılır.

Yaşarken Organ Bağışı Yaptım Ölünce Kesinlikle Organlarım Kullanılabilir mi?

Organ bağışı yapmış olmamız organlarımızın ölümümüzle kullanılabileceği anlamına gelmez. Organlarımız yalnızca yoğun bakımda beyin ölümü tanısı konulursa kullanılabilir. Onun haricinde evde, yolda ya da hastanenin herhangi bir servisinde hayatımızı kaybedersek organlarımız kullanılamaz.

Beyin Ölümü

Tüm beyin, beyincik ve hayati merkezlerin yer aldığı beyin sapı denilen özel beyin bölgesinin fonksiyonlarının geri dönülmez şekilde kaybolduğu durumdur.
Beyin ölümü kavramı ile Koma, Bitkisel hayat ifadeleri karışmaktadır. Koma ve Bitkisel hayat tanısı alan hastalarda bazı beyin fonksiyonları çalışmaktadır ve tıbbi destek ile hasta yaşamına yıllarca devam etmektedir.

Beyin ölümünde ise hastaya ne kadar tıbbi destek sağlarsanız sağlayın hastanın yaşaması mümkün değildir. 

BÖBREK NAKLİ


Son dönem böbrek yetmezliği, böbrek fonksiyonlarının tümüyle bozulduğu, yaşamı sürdürmek için diyaliz ve böbrek naklinin gerekli olduğu aşamadır. Böbrek nakli, hastanın vücuduna bir başka kimseden alınan böbreğin takılması olarak açıklanabilecek bir cerrahi yöntemdir. Böbrek nakli için öncelikle kan grubu daha sonra doku uyumuna bakılır.

Kan Grubu Uyumu
Dört temel kan grubu vardır: A, B, AB ve O (sıfır).

HASTA                 VERİCİ
O Grubu               Sadece O Grubu verebilir
A Grubu                A veya O Grubu verebilir
B Grubu                B veya O Grubu verebilir
AB Grubu             Her grup verebilir (O, A, B veya AB)
     
Böbrek nakilleri canlı ve kadavra olarak iki şekilde gerçekleşir.

Kadavra nakiller; beyin ölümü gerçekleşmiş olan organ bağışçılarından alınan böbreğin Sağlık Bakanlığının çatısında toplanan böbrek nakil merkezlerinin bekleme listesinde kayıtlı hastalarından öncelikle kan ve doku uyumuna bakılarak nakil merkezine isimleri gönderilerek uygun hastaya nakil yapılması sağlanır.

Kadavra böbreğin kime takılacağı nasıl belirleniyor?
Alıcının kan grubu, doku uyumu, yaşı, diyalizde geçirdiği süre, listeye girdiği sürenin uzunluğu başta olmak üzere bilgisayar programından çıkan sıralamaya göre uygun hastalar bakanlıkça tespit edilir ve ilgili nakil merkezine hasta bilgileri gönderilir. Bakanlık tarafından isimleri gönderilen hastalar nakil merkezine davet edilir. Yapılması gereken doku testleri, merkezin istediği diğer tetkikler yapılır ve nakil için gönderilen sıralamaya uygun olarak nakil yapılacak olan hasta belirlenir.

Canlı nakiller; Nakil bekleyen hastaların yakınları tarafından (4.derece akrabalarına kadar) kan ve doku uyumları olduğu durumlarda böbreğini hasta kişiye bağışlamasıdır. Bu durumların dışında akraba olmayanlardan ise Sağlık Müdürlüğünde toplanan etik kurul komisyonundan geçmek şartıyla  canlı böbrek nakli yapılabilir.

- 4. dereceye kadar kan ve kayın hısımları
-  Birinci derece akrabaları: Annesi-babası-çocuğu
-  İkinci derece akrabaları: Kardeşi-dedesi-ninesi-torunu
- Üçüncü derece akrabaları: Amcası-halası-dayısı-teyzesi-yeğeni (kardeş çocuğu)
-  Dördüncü derece akrabaları: Üçüncü derecedekilerin çocuklarıdır. Kayın hısımlığında ise kişinin eş tarafından akrabaları aynı şekilde derecelendiriliyor.


Canlı vericili nakillerde (Akraba olmayan– Etik kurul)

4. derece akrabaya kadar olan kişilerin dışında kalan organ ve doku verici adaylarının durumları Sağlık Bakanlığı' nın 5/03/2010 tarih ve 27512 sayılı onayı ile kurulan Etik Kurullar tarafından değerlendirilmektedir. Söz konusu etik kurulun yapılacak organ naklini uygun bulması halinde başvuru yapılan merkeze sonuçlar bildirilmektedir.
Sayılan akrabalar içinde yer almayıp herhangi bir maddi çıkar gözetmeksizin böbreğini bağışlamak isteyen ve Sağlık Bakanlığı'nca belirlenmiş etik kurullardan tıbbi ve etik açıdan ciddi bir şekilde değerlendirilip onay alabilmiş akraba olmayan kişiler.

Böbrek yetmezliği tanısı alan hasta ne zaman nakil olmalıdır?

Ülkemiz maalesef kadavradan organ bağışının az olması nedeniyle eğer uygun canlı vericisi var ise mümkün olan en kısa sürede naklin uygulanması gerekir. Fakat kişinin canlı vericisi yok ise kadavradan nakil için bekleme listelerine alınmaları gerekmektedir.
En iyi nakil mümkünse hasta hiç diyalize girmeden yapılan (preemptif) ya da diyalizin en erken döneminde yapılan nakil şeklidir. Böbrek bekleme listesinde nakil olmayı beklerken, verem, sarılık kapma gibi böbrek naklini geciktirici veya engelleyici durumlar gelişebilir. Hatta en önemlisi uzun yıllar nakil olmayı beklerken hayatını kaybetme durumu söz konusu olabilir.

Kimler Nakil Olabilir?

Son dönem böbrek yetmezlikli hastaların hemen tamamı böbrek nakli adayıdır. Uygun verici adayı varsa gerekli hazırlıklar yapılarak hiç zaman kaybetmeden canlıdan böbrek nakli olabilirler.

Nakil için engel teşkil eden durumlar

• Çözümlenmemiş kanser hastalığı 
• Aktif AIDS 
• Aktif tüberküloz 
• Ciddi vasküler hastalık 
• Aktif madde bağımlılığı 
• Diğer son dönem organ yetmezlikleri (akciğer, karaciğer) 

BÖBREK NAKLİNİN YARARLARI

 Son dönem böbrek hastaları için böbrek nakli, en iyi ve altın standart olan tedavi yöntemidir. Diyaliz yöntemleri (hemodiyaliz veya periton diyalizi) en iyi şartlarda sağlıklı bir insanın iki böbreğinin yaptığı işin %5'ini yapabilir. Başarıyla nakledilen böbrek ise bunun 10 katını sağlar. Böbrek naklinin, böbrek yetmezlikli hastalara sağladığı en büyük yararlardan biri “diyalizden kurtulmaktır”. Nakledilen böbrek iyi çalıştığı sürece, haftanın en az 3 gün 4 saatini diyalizde yatağa bağlı geçirmeyecek, çok zor olan sıvı ve diyet kısıtlamaları hayatınızdan çıkarılmış olacak.

Başarılı Bir Böbrek Nakli Sonrası

 Hastalar nakil olduktan kısa bir süre sonra kendilerini çok daha enerjik ve iyi hissederler. Bu durum kendisinin ve yakınlarının ruhsal durumunu olumlu yönde etkiler. Birçoğu daha önce yapamadığı işini yapabilecek hale gelirken, iş bulma şansları da diyaliz hastalarına göre daha yüksek olmaktadır. Eğitimine ara vermiş olan çocuk ve yetişkinler eğitim hayatına devam edebilecek ve geleceğe dair umutla yaşayabilecek.
 

Bölüm Doktorları