Ayın Konusu

Kanser Hastalarında Psikolojik Tedavi

KANSER HASTALARINDA PSİKOLOJİK TEDAVİ

 

Kanser tedavisi gören hastaların hepsinde psikiyatrik bozukluk ortaya çıkabileceği düşüncesi yanlış olduğu gibi, tüm tepkilerinin de “normal” olarak kabul edilmesi gerektiği düşüncesi de yanlıştır. Hastanın duygusal ve davranışsal tepkileri, beklenenin ya da normalin dışına çıktığında psikiyatrik ve psiko-sosyal sorunlar ortaya çıkmaktadır.

 

Hastanın kansere karşı geliştirdiği tepkiler, kanserin özelliğine, hastanın bir birey olarak özelliklerine ve psiko-sosyal çevresine göre farklılık gösterir. Bu üç alandaki etkileşim de duygusal tepkisini belirler.

 

Kanserli hastanın hastalığa uyumunda rol oynayan tıbbi, psikolojik ve psiko-sosyal faktörler vardır. Bunlar;

 

  • Hastalığın kendisi, hastalığın etkilediği organ, tipi, belirti ve bulguları, seyri,
  • Hastanın kansere ilişkin düşünceleri,
  • Hastanın yaşı,
  • Çevre destek sistemleri,
  • Hastalığa ilişkin sosyal ve kültürel tutumları,
  • Hastanın kişilik yapısı, baş edebilme süreçleridir.

 

Kanser tanısı ile birlikte hastada bazı emosyonel tepkiler ortaya çıkar. Kübler Ross’a göre, hasta hastalığını ilk öğrendiğinde yaşadığı 5 aşama vardır. Bunlar;

  1. İnkâr
  2. Öfke
  3. Pazarlık
  4. Depresyon
  5. Kabullenme aşamasıdır.

 

 

KANSER HASTASININ PSİKOLOJİK TEDAVİSİ

 

Kanser hastalığı, psikolojik zorlanmalara yol açabilen hastalık gruplarındandır.

Kanser hastalarına psikolojik tedavi, tedavinin bütünleyici ve ayrılmaz bir parçası olup, fiziksel tedavinin tamamlayıcıdır.

Hastanın kanserle baş etme davranışını geliştirmek için, psikolojik tedavi uygulanması önemlidir. Psikolojik tedavinin amacı; hastanın moralini, kendine güvenini ve baş etme yetisini arttırmak, hastanın sıkıntısını ve ruhsal sorunlarını azaltmaktır. Bireyin, hastalıkla mücadele ederken kontrol duygunu geliştirmek, kızgınlık, öfke, suçluluk gibi duygu ve tepkilerini serbestçe ifade etmesini sağlamak, hastalıkla ilgili düşüncelerini anlatmasında cesaretlendirmek, psikolojik ve sosyal uyumu sağlayarak yaşam kalitesini arttırmak, kişiye karşılaştığı sorunları çözmede pratik çözümler gösterebilmek ve hasta ile ailesi arasındaki etkileşimi güçlendirmektir.

 

Psikoterapötik ilişkide duyguların, tutumların, düşüncelerin serbestçe ifade edilmesi oldukça önemlidir. Sorunları çözmeye yönelik girişimler, bu aşamadan sonra mümkün olmaktadır.

 

Kanser hastası ile psikoterapinin hedefleri arasında, hastanın hastalığa uyumunu etkileyen geçmişte ve şimdide yaşadıklarını keşfetmek, hastalık ve etkileri üzerine odaklanmaktır. Terapist, hastanın hastalığı ve hastalığının sonuçları ile ilgili yaşadığı duyguları, korkuları ifade etmesinde cesaretlendirmelidir.

 

 

Kanser Hastalarında Psikolojik Tedavinin Amaçları Nelerdir?

 

  • Psikolojik morbiditeyi düzenlemek, azaltmak.
  • Psikolojik ve sosyal uyumu sağlayarak hastanın yaşam kalitesini arttırmak,
  • Kaygı, depresyon, felaketçi tepkiler ve diğer psikiyatrik belirtileri düzeltmek.
  • Kansere ruhsal- davranışsal uyumu güçlendirmek,
  • Hastalıkta ve yaşamlarında kendi denetimlerinin olduğu duygusunu geliştirip arttırmak, aynı zamanda kanser tedavilerinde etken katılımı sağlamak,
  • Kanserle ilişkili fiziksel ve psikolojik sorunlarla baş edebilmek, etkin tutumları ve yöntemleri geliştirmek,
  • Kızgınlık, öfke, suçluluk vs. Gibi (örtülü) duygu ve tepkilerin serbestçe ifade edilmesini sağlamak,
  • Hastayı, hastalıkla ilgili düşüncelerini ifade etmesinde cesaretlendirmek,
  • Hasta ile aile ve hasta ile sosyal etkileşim alanları arasında etkileşimi güçlendirmek,
  • Gelecekle ilgili bilinmezlikle baş etme yollarını çalışmak.

 

 

Psikolog Eda Cingöz